Słownik pojęć

B

• Błąd P242F – jeden z najpopularniejszych kodów błędów OBD-II (Diagnostic Trouble Code) związanych z filtrem cząstek stałych. Oznacza on zazwyczaj całkowite zablokowanie filtra DPF z powodu nadmiernego nagromadzenia popiołu lub zapchania sadzą.
• Błąd P2002 – kod błędu oznaczający problem z wydajnością filtra DPF. Najczęściej pojawia się, gdy czujnik ciśnienia różnicowego wykryje niewłaściwy przepływ spalin lub gdy filtr został mechanicznie uszkodzony bądź przewiercony.

C

• Chiptuning – tuning elektroniczny sterownika silnika w celu zwiększenia jego mocy. Nieprawidłowo wykonany chip tuning drastycznie zwiększa zadymienie spalin, prowadząc do błyskawicznego zapchania DPF.
• Ciśnienie różnicowe – kluczowy parametr diagnostyczny. Czujnik mierzący ciśnienie różnicowe bada opór, jaki filtr stawia spalinom. Na tej podstawie komputer wie, w ilu procentach filtr jest zapełniony.
• Czujnik temperatury spalin (EGT) – monitoruje temperaturę gazów wydechowych; komputer potrzebuje jego odczytów, aby bezpiecznie przeprowadzić procedurę aktywnego wypalania i nie dopuścić do stopienia ceramicznego wkładu.
• Czyszczenie hydrodynamiczne (wodne) – najbardziej skuteczna, bezinwazyjna metoda serwisowej regeneracji filtrów. Czyszczenie hydrodynamiczne, nazywane też czyszczeniem wodnym, wykorzystuje specjalistyczną maszynę, która podaje impulsy wody pod odpowiednim ciśnieniem wraz z detergentem, skutecznie wypłukując z wnętrza kanałów zarówno palną sadzę, jak i niepalny popiół.

D

• DPF (Diesel Particulate Filter) – „suchy” filtr cząstek stałych stosowany w samochodach z silnikami wysokoprężnymi. Filtr DPF posiada ceramiczny wkład, który zatrzymuje cząstki sadzy, a te są następnie okresowo wypalane w wysokiej temperaturze bez konieczności stosowania dodatków obniżających temperaturę zapłonu w paliwie.
• DOC (Diesel Oxidation Catalyst) – katalizator oksydacyjny (utleniający) stosowany w silnikach Diesla. Reaktor DOC odpowiada za neutralizację tlenku węgla i węglowodorów. Ponadto katalizator DOC bierze udział w generowaniu ciepła potrzebnego do zainicjowania wypalania filtra DPF.
• Dopalanie aktywne (regeneracja aktywna) – proces wymuszony przez komputer silnika (ECU), gdy filtr jest zapchany, a auto porusza się w ruchu miejskim. Polega na podaniu dodatkowej dawki paliwa przez wtryskiwacze w fazie wydechu, co podnosi temperaturę spalin do ok. 180°C i umożliwia spalenie sadzy.
• Dopalanie pasywne (regeneracja pasywna) – naturalne oczyszczanie filtra, które zachodzi bez ingerencji komputera silnika podczas jednostajnej, szybszej jazdy (np. na autostradzie). Podczas gdy zachodzi dopalanie pasywne, temperatura spalin osiąga naturalnie ok. 400-450°C, co wystarcza do powolnego utleniania nagromadzonej sadzy.

E

• ECU (Engine Control Unit) – komputer sterujący pracą silnika. Sterownik ECU decyduje, na podstawie sygnałów z czujników (ciśnienia, temperatury), kiedy należy rozpocząć, a kiedy zakończyć procedurę regeneracji filtra cząstek stałych.
• Eolys (płyn katalityczny) – specjalny płyn zawierający tlenek ceru, stosowany w układach z „mokrym” filtrem cząstek stałych (FAP). Płyn katalityczny Eolys jest automatycznie dawkowany do baku przy każdym tankowaniu. Jego zadaniem jest obniżenie temperatury zapłonu sadzy z ok. 600°C do ok. 450°C.
• Euro 6 – europejski standard emisji spalin, który drastycznie zaostrzył normy dotyczące emisji cząstek stałych (PM) oraz tlenków azotu. Norma wymusiła masowe stosowanie filtrów DPF, GPF oraz układów SCR we współczesnych pojazdach.

F

• FAP (Filtre à Particules) – odmiana filtra cząstek stałych, tzw. filtr „mokry”, stosowany głównie w autach francuskich (koncern PSA) oraz Fordach. Filtr FAP do prawidłowego wypalania sadzy wymaga regularnego uzupełniania dedykowanego płynu katalitycznego.

G

• GPF (Gasoline Particulate Filter) – filtr cząstek stałych przeznaczony dla silników benzynowych (wprowadzony szerzej wraz z normą Euro 6c). Ponieważ silniki benzynowe generują wyższą temperaturę spalin niż diesle, filtry GPF regenerują się znacznie łatwiej i rzadziej ulegają zapchaniu.

K

• Katalizator (reaktor katalityczny) – element układu wydechowego odpowiedzialny za redukcję emisji toksycznych związków za pomocą reakcji chemicznych. W silnikach Diesla katalizator (inaczej reaktor katalityczny) ściśle współpracuje z DPF – sprawny układ jest niezbędny, by zainicjować proces aktywnego wypalania filtra.
• Kandyzacja (stopienie wkładu) – uszkodzenie mechaniczne DPF wynikające z ekstremalnego wzrostu temperatury (często powyżej 1000°C), wywołane np. usterką wtryskiwacza, który podał za dużo paliwa. Kandyzacja całkowicie dyskwalifikuje filtr z dalszego użytku.
• Korekta wtryskiwaczy – dawki korygujące paliwa, które komputer sterujący (ECU) dodaje lub odejmuje dla każdego cylindra, by silnik pracował równo. Złe korekty wtryskiwaczy świadczą o zużyciu układu wtryskowego, co bezpośrednio przekłada się na nadmierne dymienie i zatykanie DPF.

M

• Monolit ceramiczny – wewnętrzny rdzeń filtra DPF lub katalizatora, najczęściej wykonany z węglika krzemu lub kordierytu. Monolit ceramiczny ma strukturę plastra miodu z naprzemiennie zamkniętymi kanałami, co wymusza przepływ spalin przez porowate ścianki, na których osadza się brud.

O

• Olej Low SAPS – specjalistyczny olej silnikowy o niskiej zawartości popiołów siarczanowych, fosforu i siarki. Olej Low SAPS jest bezwzględnie wymagany w samochodach z DPF/FAP. Stosowanie zwykłego oleju powoduje powstawanie ogromnych ilości niepalnego popiołu, który trwale niszczy filtr.

P

• Popiół – ostateczny, niepalny produkt uboczny eksploatacji filtra DPF. Popiół powstaje z dodatków do olejów silnikowych oraz po każdym udanym wypaleniu sadzy. Tego osadu nie da się wypalić – odkłada się on w filtrze na stałe, a jego nadmierna ilość wymaga czyszczenia serwisowego.
• Przepływomierz (MAF) – czujnik mierzący masę powietrza wpadającego do silnika. Jeśli przepływomierz (MAF) działa niepoprawnie, komputer silnika dobiera złe proporcje paliwa, co drastycznie zwiększa emisję sadzy i zaburza procedury wypalania filtra.

R

• Rozrzedzenie oleju silnikowego – niebezpieczne zjawisko będące skutkiem przerywania wypalania DPF. Gdy następuje rozrzedzenie oleju silnikowego, niespalony olej napędowy przedostaje się do miski olejowej, podnosząc poziom środka smarnego i drastycznie pogarszając jego właściwości, co grozi zatarciem silnika.

S

• Sadza – czarny, palny osad będący efektem niepełnego spalenia oleju napędowego. To właśnie przed emisją sadzy do atmosfery chroni filtr DPF. Przy sprawnym osprzęcie silnika nagromadzona cząstka ulega całkowitemu spopieleniu podczas procedury regeneracji.
• SCR (Selective Catalytic Reduction) – system selektywnej redukcji katalitycznej odpowiedzialny za redukcję tlenków azotu. Układ SCR działa przy użyciu płynu AdBlue i jest montowany jako osobny element w sąsiedztwie filtra DPF.
• Sonda Lambda – czujnik mierzący zawartość tlenu w spalinach. Na podstawie odczytów, jakie podaje sonda lambda, ECU precyzyjnie koryguje skład mieszanki paliwowo-powietrznej, co pozwala zminimalizować powstawanie cząstek stałych i ułatwia kontrolowanie temperatury podczas regeneracji.

T

• Turbosprężarka – element wirnikowy odpowiadający za doładowanie silnika. Jeśli uszczelnienia, które posiada turbosprężarka, puszczą, olej silnikowy przedostanie się do układu wydechowego. Spalając się na filtrze DPF, olej generuje ogromne ilości popiołu, trwale blokując kanały ceramiki.

W

• Wtryskiwacze – elementy układu zasilania paliwem (np. Common Rail). Wtryskiwacze odpowiadają za precyzyjne rozpylenie paliwa w komorze spalania. Uszkodzone lub „lejące” komponenty powodują powstawanie zbyt bogatej mieszanki paliwowo-powietrznej, co skutkuje gwałtownym zasypaniem filtra DPF sadzą.
• Wypalanie piecowe (indukcyjne) – metoda regeneracji polegająca na umieszczeniu zdemontowanego filtra w specjalnym piecu wysokotemperaturowym. Pozwala ono na bezpieczne, kontrolowane wypalenie sadzy i substancji oleistych z zakamarków wkładu przed jego ostatecznym wypłukaniem.
• Wypalanie serwisowe (wymuszone) – procedura regeneracji DPF uruchamiana przez mechanika za pomocą komputera diagnostycznego na postoju. Wypalanie serwisowe (czyli wypalanie wymuszone) sprawia, że silnik pracuje na podwyższonych obrotach przez kilkanaście lub kilkadziesiąt minut, co generuje ekstremalnie wysokie temperatury układu wydechowego.

Z

• Zawór EGR – układ recyrkulacji spalin, który zawraca część gazów wydechowych z powrotem do cylindrów. Zacięcie się elementu, jakim jest zawór EGR, w pozycji otwartej odcina dopływ świeżego powietrza, powodując powstawanie gęstego, czarnego dymu (sadzy), który natychmiastowo zapycha DPF.